Handleiding van Nick Fennema

Met dank aan Nick Fennema hieronder een prachtige build-along van een fraaie gelamineerde recurve boog.
Een goed voorbeeld van wat je met eenvoudig gereedschap en een hoop inzet kunt bereiken.

Deze boog is relatief kort: ca 60 inch (152,4 cm).  De breedte is ca. 1-1/2 inch (38mm) en ze trekt ca. 55 lb. bij 28 inch treklengte.


 

Alle materialen op een rij. Van boven naar beneden: Bamboe, Ipé (2x), Padoek en Esdoorn.
De diktes van het ipé en esdoorn zijn nu nog circa 1/4 inch,oftewel 6 mm.

Je kunt bij een gelamineerde boog eindeloos variëren in materiaalgebruik. Zorg echter altijd dat de rug goed tegen trek en de buik tegen druk kan. Maak de tussenlagen in de werparmen van hout met hoge weerstand tegen schuifkrachten.
Bamboe kan erg veel trekkrachten hebben en ipé is een zware houtsoort die veel druk verdraagt. Een boog van lokale houtsoorten zou wat breder en of langer moeten worden.

Hieronder een overzicht van hoe de onderdelen straks in de boog zitten.

 

1= back (rug van werparm) = bamboe;  2= core (middelste laag werparm)= ipé;  3= powerlam (taps toelopende korte tussenlaag)= esdoorn;  4= belly (buik werparm)= ipé;  5= laag voor contrast= esdoorn;  6= riser (verdikking handvat)= padoek.

 

De onderdelen op gewenste lengte aftekenen en afzagen. Daarna alles op dezelfde breedte brengen.

 

Alle onderdelen zijn op lengte en dezelfde breedte gebracht. De breedte nog iets ruimer dan de beoogde 1-1/2 inch in verband met schuren en lijmen. De stukken voor het handvat zijn ca. 12 inch (30 cm) lang en de powerlam ca. 18 inch (45 cm).
Een klein stukje padoek is gereserveerd voor opzetstukken op de nokken (overlays).

 

Het midden van elk onderdeel aftekenen op de zijkant, zodat het in het verdere proces steeds zichtbaar blijft. Het bamboe kun je vanuit esthetisch oogpunt symmetrisch uitlijnen ten opzichte van de groeiknopen. Nick legt hier een knoop in het midden, want dat lijnt gemakkelijk uit.

 

De delen voor de werparmen taps toe laten lopen. Gekozen is voor een recht-model. Vanaf het handvat behouden de werparmen over de eerste helft de volle breedte, zodat ze halverwege nog relatief breed zijn en veel krachten op kunnen nemen. Je kunt ook kiezen voor een piramide model, waarbij de werparmen vanaf het handvat in 1 lijn verjongen naar de punten. Ziet er mooi uit, werkt gemakkelijk, is kritischer bij te tilleren, maar in principe wat sneller.

 

Alle delen van de werparmen lopen nu taps toe. In het midden is het deel voor het handvat en een deel van de werparmen recht gelaten.

 

De harde buitenkant van het bamboe vormt straks de rug. De binnenkant van het oorspronkelijk ronde materiaal moet afgevlakt worden. Bijvoorbeeld eerst met trekmes en daarna met een spookschaaf. De laatste ronde met de bandschuurmachine om een mooi vlak oppervlak te krijgen i.v.m. het lijmen.

 

Zo, al bijna klaar om de zaak in elkaar te lijmen, nog een paar dingen te doen.

 

Alle onderdelen op elkaar. De core is in het midden minder dan 5 mm dik en loopt taps toe richting de nokken. Hierdoor zal de boog straks al redelijk rond buigen. De belly is ca. 6 a 7 mm dik en loopt nog recht.  Tip: je kunt de laminaten van te voren al tilleren, zodat de boog nagenoeg schietklaar is als deze straks uit de lijmklemmen komt.

Het geheel ziet er nog niet gestroomlijnd uit zoals hieronder. De core moet om de powerlam heen buigen en naadloos aansluiten op de belly.

 

Zo moet het er straks uitzien.

De powerlam moet mooi egaal afgerond worden zodat de core, die al mooi dun is, de kromming van de powerlam soepel volgt.

 

Het afschuinen van de powerlam, zodat…..

 

………de twee lagen ipé naadloos op elkaar gelijmd kunnen worden.

 

Ondertussen is het avond geworden, maar Nick gaat door. Eerst een proefopstelling om te zien of alles er goed voor staat. op een mooi eenvoudige mal. Als alles goed lijkt, kan het lijmen beginnen.

Let op de onderkant van de belly. Deze vertoont in de recurve een behoorlijke kromming naar voren en staat dus onder trek! Hier kunnen splinters losgetrokken worden als de draad er erg uitloopt.  Deze proefopstelling is dus een goeie test en om te voorkomen dat het mis gaat en………..

 

……….de hoeken aan de onderkant afronden, zodat de risicovolle scherpe kanten er af zijn.

 

Voor je gaat lijmen alle onderdelen schuren en ontvetten. Tevens nog eens kijken of alles goed vlak is en soepel in elkaar overloopt. De bandschuurmachine levert daarbij goed vlak resultaat. Hier wordt het laminaat onder een hoek geschuurd om het oppervlak op te ruwen. Hoe glad of ruw je het oppervlak maakt is afhankelijk van de lijmsoort.

 

Een degelijke voorbereiding is noodzakelijk. Leg alle onderdelen in volgorde op een schone ondergrond. Zet alles binnen handbereik. Nick legt alvast plastic folie onder het deel van het handvat. Dit wordt er straks stijf omheen gewikkeld. Alles wordt dan gefixeerd en de omwikkeling van rubber(fiets)banden blijft ook mooi schoon.
Nick gebruikt Titebond III.
Veel bogenbouwers gebruiken epoxy en menigeen behaalt goede resultaten met watervaste witte houtlijm.

 

De delen zijn verlijmd en met folie strak omwikkeld. Zet, voor je begint te omwikkelen, een klem in het midden en op de uiteinden.

 

De fietsbanden (4 stuks aan elkaar geknoopt) zijn strak om de boog gewikkeld en de klemmen ter plaatse van de powerlam zorgvuldig aangebracht. Daarna alles met klemmen in de juiste vorm op de mal geklemd.

 

Als de lijm droog is kan ze uit de klem. Goed is nu te zien dat de banden regelmatig gewikkeld zijn.

Door het plastic is de lijm aan de buitenkant nog niet echt uitgehard. Maar ca. 24 uur is voor Titebond lang genoeg om het hout te verbinden. Neem voor de zekerheid wat meer tijd en laat hem na het uitpakken nog een dag op een warme plek uitharden.

 

De ruwe boog na het verwijderen van de banden. Als een pasgeboren baby: een beetje viezig, maar onmiskenbaar een boog met potentie!

 

De lijmresten verwijderen met schaaf en schraper. Let erop dat je vorm en breedte van de boog goed in de gaten houdt.

 

Nick was niet zo tevreden over deze lijmnaad geloof ik. De kniesoor! Met superlijm en wat houtstof is het uiteindelijk nog strakker geworden.

 

Bijna klaar om te tilleren. Maar eerst zorgen dat het handvat soepel in de werparmen overloopt. Als dit niet een soepel lijn is kan de lijmnaad losgedrukt worden.

 

Het handvat aan de zijkant uitgetekend. Ernaast ligt een fraai voorbeeld.

 

De eerste ruwe fase van de bewerking van het handvat.

 

De rondingen netjes afwerken en op de zijkant aangeven waar de pijl opgelegd gaat worden. Deze lijn ligt uiteraard boven de grip.
De lijnen tussen handvat en werparm verlopen nu soepel. En daarmee ook het krachtenspel zodat het handvat niet losbreekt.
Ben je niet zeker van je tillerkwaliteiten, dan zou je daar nu eerst mee kunnen beginnen, voordat je meer moeite in het handvat steekt. Maar als je toch lekker bezig bent……..

 

…..teken je alvast het vooraanzicht af. Let op de inkeping om de pijl in op te leggen. Bij zwakke of splijtgevoelige houtsoorten wellicht wat minder diep maken. Op ipé verlijmde bamboe kan wel wat hebben.

 

Voor wie snel wil: met een haakse slijper en speciale schuurschijf (discsander) profileer je een handvat in recordtijd.

 

Dat wordt al een mooie baby.

 

De nokken kun je voorzien van overlays, vastgelijmd met superlijm.

 

Mooi profileren…….

 

……en voorzien van gleuven voor de pees met behulp van een rond tegelzaagje. Daarna breder maken met een kettingzaagvijl of rattenstaart.

 

De pees kan er op. Maar rustig blijven, eerst tilleren!!

 

Voor het tilleren eerst nog een rondje schuren en schrapen. De buik alvast mooi egaal maken.

 

Het handvat nog even verwennen….

 

……en niet onbelangrijk: de rug alvast mooi vlak en schoon maken. Dit moet zeker voor het tilleren gebeuren. Naderhand kan het de buigvorm veranderen.
Bij bamboe is het meer een kwestie van mooi maken. Met een scherpe krabber kun je het allerbuitenste verweerde laagje er gemakkelijk afhalen om een mooi glad oppervlak te krijgen. De groeiknopen niet te vlak maken. Dit kan aanleiding geven tot splinteren of breuk.

 

Alweer is het avond, maar de boog is voor de eerste keer opgespannen. Ziet er levensvatbaar uit.

 

Voor uitgebreide info over tilleren zie in het menu het hoofdstuk Tilleren.
Hier de boog op de pijnbank met trekbalans (unster) om het trekgewicht te controleren. De boog is nog maar weinig uitgetrokken maar is te zwaar. Op de buikzijde wordt aangegeven waar te schrapen.

 

Stijve plekken zijn met potlood aangegeven en…….

 

…..worden afgeschraapt. Bijvoorbeeld met een speciale schraper of een scherpe verfkrabber. Zoals je ziet levert een goede bogenmaker in combinatie met een fijne houtsoort mooie lange krullen op.

 

En langzaam aan gaan we verder. Rustig blijven…..heel rustig.

 

Totdat de boog volledig uitgetrokken kan worden bij het gewenste trekgewicht.

 

Inschieten, testen, schieten, testen, controleren (x10) en …………………..afwerken maar.

 

Ten eerste proberen de tips zo slank mogelijk te maken, zonder de tiller te beinvloeden. Dit komt de snelheid van de boog ten goede.

 

Het handvat dusdanig vormgeven dat het lekker in de hand ligt en daarna alles superfijn schuren.

 

Voor deze boog geen jachtlak als afwerklaag. Nick kiest voor een heel andere afwerking, namelijk superlijm! En wel om de volgende redenen:

“- Het hecht op alle houtsoorten, hoe vettig die ook kunnen zijn
– Het droogt snel
– Het vult de poriën van het hout, vooral als je meerdere lagen doet
– Maar, het vult ook kleine imperfecties in de lijmnaad, kleine scheurtjes, alles. Het maakt de boog (waarschijnlijk psychisch) iets minder gevaarlijk
– Daarnaast is het gewoon een goede, harde finish die er niet af te krijgen is
– En hartstikke waterdicht”

Wel om je handen denken, voor je het weet zit je bij de eerste hulp met een boog aan je hand.

 

 

Hieronder nog een paar mooie plaatjes van de afgewerkte boog.

Mooi werk Nick!!

 

Tsja mensen, als je al deze foto’s zo bekijkt lijkt het net of het allemaal niet zo moeilijk is. Dus ik zou zeggen: aan de slag!


 

Zelf tips, tricks, of een mooie handleiding?  zelfbogenmaken@planet.nl